Andžej Bukovski

Izvor: Расткопедија
Idi na: navigaciju, pretragu

Grb Kašuba, Izvor slike: Vikipedija KAŠUPSKI BIOGRAFSKI LEKSIKON

Leksykon biograficzny środowiska kaszubskiego • Kashubian biographical lexicon

Pisac članka: Dušan-Vladislav Pažđerski

Andžej Bukovski (Andrzej Bukowski, 1911-1997), kašupsko-poljski istoričar književnosti, kulturolog, folklorista, publicista, popularizator kaš. kulture, urednik, priređivač, društveni delatnik i organizator naučnog života, profesor na Gdanjskom i Torunjskom univerzitetu. Andžej Bukovski, Izvor slike: zatokanauki.pl

Biografija

Rodio se u Starim Polaškima, pored gradića Košćežine (središnja Kašupska Zemlja), gimnaziju završava u Košćežini (1931), podoficirsku Školu artiljerijske rezerve u Volinjskom Vlođimježu, a polonistiku u Poznanju (1936). Još za vreme boravka u gimnaziji, kao član Udruženja filomata, uređuje dva broja časopisa „Jednodnevka Udruženja filomata”. Posle studija se zapošljava torunjskoj Gradskoj biblioteci. U to vreme je član udruženja Umetničko bratstvo iz Torunja, a od 1937. i urednik njihovog glasila „Pomorjanska sveska”, u kome objavljuje sopstvene recenzije i biograme. Prema J. Božiškovskom (→), privoleo je na saradnju u tom časopisu „veliku trojku” tadašnjeg mladokašupskog pokreta – A. Majkovskog (→), J. Karnovskog (→) i L. Hejkea (→). Sakupljajući u to vreme materijale za svoju doktorsku disertaciju, dopro je i do drugih kašupskih delatnika i pisaca: F. Krenckog (→), F. Senđickog (→), T. Gulgovskog (→), B. Sihte (→) itd. Godine 1936. je bio jedan od suosnivača Društva ljubitelja kašupskog jezika „Zastava” („Stanica”), na čiju inicijativu je priredio prvo izdanje najznačajnijeg kašupskog proznog dela – romana A. Majkovskog Život i doživljaji Remusa i napisao opširan predgovor. Bukovski je u to vreme intenzivno radio na promociji kašupske kulture i književnosti, kako u spomenutom Bratstvu, tako i u Primorskoj redakciji Poljskog radija. Sarađuje tada sa časopisima „Kašubi”, „Kartuska gazeta”, „Koćevje”, „Primorska reč”, „Dekada”, „Bršljan”, „Primorski bilten” itd., a o Kašubima piše i na stranicama poznanjskih i bigdoških časopisa. U tom periodu su ga, pored kašupskog jezika, književnosti, umetnosti, etnografije i istorije, interesovale takođe veze Kašupske Zemlje sa Poljskom, kao i mladokašupski pokret, sudbina mlade pomorjanske inteligencije, pokret za emancipaciju žena na Pomorju, dok je pored Remusa za štampu priredio i Prozna dela H. Derdovskog (→). Kašupski regionalizam, Izvor slike: allegro.pl

Godine 1939. se bori u odbrambenom ratu, a kada Nemci okupiraju Poljsku, prebacuju ga u zarobljenički logor, u kome ostaje do završetka rata. Posle 1945. se vraća u Poljsku i ponovo bavi kašupsko-pomorjanskim pitanjima. U periodu 1945-1947. ostvaruje uspešnu saradnju sa bidgoškim časopisom „Arkona” i „Jantar”, u kojima objavljuje čitav niz članaka posvećenih Kašubima, a njegova interesovanja obuhvataju celo Pomorje, koje se tada ponovo našlo u okviru poljskih granica, od Torunja i Bidgošča, preko Gdanjska do Ščećina. Godine 1948. Baltički institut, u kome je tada radio, biva prebačen iz Torunja, preko Bidgošča do Gdanjska, a sa njim se seli i Bukovski sa svojom porodicom. Te iste godine brani doktorsku disertaciju na Poznanjskom univerzitetu. U isto vreme je bio predsednik Društva prijatelja Kašupskog muzeja u Kartuzima i delatnik Društva prijatelja nauka i umetnosti u Gdanjsku. Godine 1950. zapošljava se na Višoj pedagoškoj školi (preteča Gdanjskog univerziteta) u Gdanjsku, a 1953. predaje na Torunjskom univerzitetu. Nešto ranije je započeo saradnju sa „Baltičkim dnevnikom”, gde u dodatku „Putovanja”, koji uređuje F. Fenjikovski (→), objavljuje mnoštvo članaka posvećenih kašupskoj književnosti i istoriji kulture Pomorja. U to vreme počinje saradnju sa Poljskim biografskim rečnikom, gde, kao jedini, objavljuje odrednice posvećene ljudima sa Pomorja. Godine 1950. se pojavljuje u štampi njegov doktorat posvećen kašupskom regionalnom pokretu, koje predstavlja njegovo najznačajnije delo i dandas veoma aktuelno. 50. godina Bukovski u „Baltičkom dnevniku” uređuje rubriku „Kašupski kutak/riznicu”, koji predstavljaju zamenu za kašupski časopis, a koji, prema J. Božiškovskom (→), treba da pripremi teren za obnovu kašupskog pokreta. Godine 1956. Bukovski je među osnivačima najznačajnije kašupske organizacija Kašupsko-pomorjanskog saveza i kao član Glavnog odbora učestvuje u stvaranju idejno-političke platforme organizacije. U isto vreme je rektor Više pedagoške škole i šef Kašubološkog odeljenja. Godine 1958. postaje urednik novoosnovanih „Gdanjskih humanističkih svezaka”, recenzira i promoviše kašupske knjige F. Senđickog, L. Ropela, J. Pjepke itd. Od 1956. neprestano radi na tome da se osnuje Gdanjski univerzitet, od 1961, punih 30 godina, uređuje „Gdanjski godišnjak”, jedan je od osnivača Muzeja nacionalne himne, u rodnom mestu tvorca poljske nacionalne himne, Kašuba, J. Vibickog (→). Promovisao je značajan broj doktorata, a među njima značajnih budućih profesora gdanjske polonistike i kašubista: J. Džeždžona (→), J. Datu, J. Sampa (→), K. Turo itd. Monografija o Gdinji, Izvor slike: allegro.pl

Najznačajnija dela: Verovanja i legende Kašupske Zemlje; Veze Kašupske Zemlje sa Poljskom; Kašupski božićni običaji; Borba Aleksandra Majkovskog za poljsku Kašupsku Zemlju; Nepoznati radovi Hjeronjima Derdovskog; Život i stvaralaštvo Aleksandra Majkovskog; Predgovor u Proznim radovima Hjeronjima Derdovskog; Kulturna aktivnost Kašuba; Pomorjani u poljskoj karakterologiji; Poslednji od trojice mladokašuba; Savest kašupskog regionalizma; Florjan Cenova, tvorac kašupskog regionalizma; Karakter nekadašnjih Pomorjana; Još po pitanju Cenove i cenovizma; Kašupski regionalizam. Naučni, književni i kulturni pokret. Uvod u istorijsku monografiju; Društveni portret tvorca mladokašupskog pokreta; sa F. Mamuškom i S. Šimborskim, Kašupsko pojezerje; Kašupski folkloristi XVIII, XIX i HH veka; Folkloristika Gdanjskog Pomorja posle 1945. godine; Po pitanju prevoda „Remusa”; U vezi sa „kašupskim pitanjem”; Prva verzija romana Aleksandra Majkovskog o Remusu; Porodica i rodno selo Florjana Cejnove (na 150. godišnjicu rođenja); Florjan Cejnova u hojnjičkoj gimnaziji (1831-1841). Studija iz istorije pomorjanske prosvete, konspiracije i folkloristike; Cejnovijana u češkim zbirkama; Folkloristika Gdanjskog Pomorja u vreme Oskara Kolberga; Dva kašupska prozna pisca: Augustin Necel i Jan Pjepka; Književnost Kašuba i o Kašubima; Gdanjsko Pomorje (od Cejnove do „Grifona”).

Pored nesumnjivog doprinosa kašupskom pokretu i kašupskoj kulturi, Bukovski ujedno predstavlja izuzetno kontroverznu ličnost. U proučavanju i opisivanju pojedinih elemenata kašupskog regionalnog pokreta, Bukovski prezentuje njemu svojstven i specifičan stav, koji je često u oštrom i polemičkom sukobu sa stavom koji preovladava u kašupskoj sredini. Naime, Bukovski stoji na stanovištu da kašupskog jezika nema, da je u pitanju dijalekat, iako samosvojan, zatim oštro kritikuje za navodni separatizam predstavnike pokreta tzv. Zžešenjaca (J. → Trepčika, F. → Maršalkovskog). Otvoreno kritikuje izdavačke inicijative koje smatra za preterano samosvojne i neprimerene projekte namenjene jednoj regionalnoj grupi, npr. Kašupski bedeker/vodič (1978), iz pera R. Ostrovske (→) i I. Trojanovske (→), zatim Kašupsku antologiju (1973), koju je napisao austrijski autor F. Nojrajter (→), kao i antologiju kašupske poezije Modra struna (1973); kritički se odnosi prema jednom od najznačajnijih proučavalaca kašupskog jezika, Nemcu F. Lorencu (→). Poznato je bilo i njegovo veliko razočarenje zbog krajnje verzije doktorske disertacije posvećene kašupskoj književnosti, njegovog doktoranta i poznatog kašupskog pisca J. Džeždžona (→) - Pečat Smenteka (1973). Nije onda čudo što je Bukovskom bila pripisivana želja da ima monopol na istinu o Kašubima. Bukovski je, budući član poljske komunističke partije, zastupao često krajnje prorežimske stavove, koji su svoj pojavni oblik imali, recimo, u pisanju podrške Staljinu ili u otvorenom antiklerikalizmu. -

Godine 1971. Bukovski je dobio najznačajniju nagradu za propagiranje kašupske kulture – Medalju Stolema, nosilac je takođe Zlatnog krsta za zasluge i Krsta Ordena Reda poljskog preporoda.

Dela (izbor)

  • A. Bukowski, Wierzenia i legendy Kaszub, Druga jednodniówka Towarzystwa Filomatów prz Gimnazjum Klasycznem w Kościerzynie, 1929, str. 44-45.
  • A. Bukowski, Związki Kaszub z Polską, „Słowo Pomorskie”, 16/290/1936, str. 4.
  • A. Bukowski, Zwyczaje kaszubskie w czasie Bożego Narodzenia, „Kaszuby”, 1/12/1936, str. 1-2.
  • A. Majkowski, Żëcé i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji, red. A. Bukowski [?], Kartuze, 1936 [?].
  • A. Bukowski, Pierwsza powieść kaszubska, „Teka Pomorska”, 3-4/1936/15-19.
  • A. Bukowski, Nieznane prace Hieronima Derdowskiego, „Kaszuby”, 2/12/1937, str. 1-4.
  • A. Bukowski, Aleksandra Majkowskiego walka o polskie Kaszuby, „Front Zachodni”, 6/4/1938, str. 10-12.
  • A. Bukowski, Życie i twórczość Aleksandra Majkowskiego. Przedmowa, [y:] A. Majkowski, Pisma Aleksandra Majkowskiego, t. 1: Żëcé i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji, Toruń, 1938, str. IX-XXIV.
  • H. Derdowski, Pisma prozą, red. A. Bukowski [?] Kartuzy, 1939.
  • A. Bukowski, Przedmowa, [y:] H. Derdowski, Pisma prozą, red. A. Bukowski [?], Kartuzy, 1939, str. III-XIV.
  • A. Bukowski, Aktywność kulturalna Kaszubów, „Arkona”, 1/1-2/1945, str. 20.
  • A. Bukowski, Pomorzanie w charakterologii polskiej. Uwagi ogólne i metodyczne, „Instytut Bałtycki. Wydział Pomorzoznawczy. Komunikat Działu Informacji Naukowej”, 11/1945, str. 1-4.
  • A. Bukowski, Ostatni z trójcy młodokaszubów [Leon Heyke], „Arkona”, 1/11/1946, str. 9-11.
  • A. Bukowski, Sumienie regionalizmu kaszubskiego [Jan Karnowski], „Arkona”, 1/4/1946, str.8-9.
  • A. Bukowski, Florian Cenowa, twórca regionalizmu kaszubskiego. Szkic literacki, „Jantar”, 1/1947, str. ? (Gdańsk, 1947).
  • A. Bukowski, Charakter dawnych Pomorzan [cz. 1-2], „Arkona”, 2/11-12/1947, str. 8-9 i „Arkona”, 3/1-3/1948, str. 15.
  • A. Bukowski, Jeszcze w sprawie Cenowy i cenowizmu, „Jantar”, 6/1/1948, str. 72-74.
  • A. Bukowski, Regionalizm kaszubski. Ruch naukowy, literacki i kulturalny. Zarys monografii historycznej, Poznań, 1950.
  • A. Bukowski, Oblicze społeczne twórcy ruchu młodokaszubskiego [A. Majkowski], „Przegląd Zachodni”, 6/5-6/1950, str. 435-451.
  • A. Bukowski, F. Mamuszka, S. Szymborski, Pojezierze kaszubskie, Warszawa, 1952.
  • A. Bukowski, Folkloryści kaszubscy XVIII, XIX i XX wieku, „Literatura Ludowa”, 1-2/1959, str. 3-11.
  • A. Bukowski, Folklorystyka Pomorza Gdańskiego po 1945 roku, „Literatura Ludowa”, 4-6/1965, str. 186-194.
  • A. Bukowski, W sprawie przekładu „Remusa”, [y:] Województwo gdańskie w XX-leciu Polski Ludowej. Księga referatów i materiałów sesji naukowej z 11-12 maja 1965, Gdańsk, 1965, str. 422-426.
  • A. Bukowski, Wokół „kwestii kaszubskiej”, [y:] Województwo gdańskie w XX-leciu Polski Ludowej. Księga referatów i materiałów sesji naukowej z 11-12 maja 1965, Gdańsk, 1965, str. 411-414.
  • A. Bukowski, Pierwsza wersja powieści Aleksandra Majkowskiego o Remusie, „Gdańskie Zeszyty Humanistyczne. Prace Pomorzoznawcze”, 14/1965, str. 157-182.
  • A. Bukowski, Rodzina i wieś rodzinna Floriana Ceynowy (w 150 rocznicę urdozin), „Gdańskie Zeszyty Humanistyczne. Prace Pomorzoznawcze”, 15/1967, str. 139-180.
  • A. Bukowski, Florian Ceynowa w gimnazjum chojnickim (1831-1841). Studium z dziejów oświaty, konspiracji i folklorystyki pomorskiej, „Rocznik Gdański”, 26/1967, str. 73-157.
  • A. Bukowski, Ceynoviana w zbiorach czeskich, „Rocznik Gdański”, 27/1968, str. 287-296.
  • A. Bukowski, Florian Ceynowa Stanisław (1817-1881), [y:] Literatura pozytywizmu i Młodej Polski. Hasła ogólne, hasła osobowe, A-F, oprac. zespół pod kier. Z. Szweykowskiego, J. Maciejewskiego, Bibliografia literatury polskiej. Nowy Korbut, t. 13, Warszawa, 1970, str. ?
  • A. Bukowski, Heyke Leon (1885-1939), [y:] Literatura pozytywizmu i Młodej Polski. Hasła osobowe, G-Ł, oprac. zespół pod kier. Z. Szweykowskiego, J. Maciejewskiego, Bibliografia literatury polskiej. Nowy Korbut, t. 14, Warszawa, 1973, str. ?
  • A. Bukowski, Jan Karnowski (1886-1939), [y:] Literatura pozytywizmu i Młodej Polski. Hasła osobowe, G-Ł, oprac. zespół pod kier. Z. Szweykowskiego, J. Maciejewskiego, Bibliografia literatury polskiej. Nowy Korbut, t. 14, Warszawa, 1973, str. ?
  • A. Bukowski, Folklorystyka Pomorza Gdańskiego za czasów Oskara Kolberga, [y:] Oskar Kolberg na Pomorzu Gdańskim. W setną rocznicę pobytu, Gdańsk, 1976, str. 35-66.
  • A. Bukowski, Aleksander Majkowski (1876-1938), [y:] Literatura pozytywizmu i Młodej Polski. Hasła osobowe, M-Ś, oprac. zespół pod kier. Z. Szweykowskiego, J. Maciejewskiego, Bibliografia literatury polskiej. Nowy Korbut, t. 15, Warszawa, 1977, str. ?
  • A. Bukowski, Franciszek Sędzicki (1882-1957), [y:] Literatura pozytywizmu i Młodej Polski. Hasła osobowe, M-Ś, oprac. zespół pod kier. Z. Szweykowskiego, J. Maciejewskiego, Bibliografia literatury polskiej. Nowy Korbut, t. 15, Warszawa, 1977, str. ?
  • A. Bukowski, Dwaj prozaicy kaszubscy: Augustyn Necel i Jan Piepka, [y:] Literatura Gdańska i ziemi gdańskiej w latach 1945-1975. Sesja naukowa, Gdańsk 21-23 III 1977, red. A. Bukowski, Gdańsk, 1979.
  • A. Bukowski, Literatura Kaszubów i o Kaszubach, [y:] Pojezierze kaszubskie. Praca zbiorowa, red. B. Augustowski, Gdańsk, Wrocław, 1979, str. 379-410.
  • A. Bukowski, Pomorze Gdańskie (od Ceynowy do „Gryfa”), [y:] Dzieje folklorystyki polskiej 1864-1918, red. H. Kapeluś, J. Krzyżanowski, Warszawa, 1982, str. 391-419.
  • A. Bukowski, Listy Aleksandra Majkowskiego do siostry Franciszki z lat 1910-1918, „Rocznik Gdański”, 51/2/1991, str. 164?
  • A. Bukowski, Korespondencja literata i lekarza Aleksandra Majkowskiego z mistrzem krawieckim Władysławem Berkanem, „Rocznik Gdański”, 53/1/1993, str. 159?
  • K. Kantak, Wspomnienia o Aleksandrze Majkowskim, oprac. A. Bukowski, „Rocznik Gdański”, 53/2/1993, str. 17?
  • A. Bukowski, Pobłocki Gustaw (1840-1915), ks. katolicki, kaszubski leksykograf, literat [?], [y:] Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślanskiego, t. 2, red. Z. Nowak, Gdańsk, 1997, str. 445-448.
  • A. Bukowski, Życie i twórczość Aleksandra Majkowskiego, [y:] A. Majkowski, Żëcé i przigòdë Remùsa. Zwiercadło kaszëbsczé, Gdańsk, [2005], str. 5-15.

Literatura

  • E. Kamińska, J. Pałkowska, Z historii badań nad gwarami kaszubskimi, „Rocznik Gdański”, 15-16/1956-1957, str. 342-391.
  • J. Borzyszkowski, Bukowski Andrzej. Kalendarium życia i działalności prof. Andrzeja Bukowskiego, „Zeszyty Naukowe Wydziału Humanistycznego UG. Prace Historycznoliterackie, 10-11/1986, str. 11-30.
  • J. Borzyszkowski, Andrzej Bukowski, „Pomerania”, 2/1998, str. 46-50.
  • J. Samp, Profesor Andrzej Bukowski. Filolog, pomorzoznawca, edytor, „Rocznik Gdański”, 58/1/1998, str. 5-10.
  • Bukowski Andrzej, [y:] T. Bolduan, Nowy bedeker kaszubski, Gdańsk, 1997, str. 40-42.
  • A. Kuik-Kalinowska, D. Kalinowski, Od regionalizmu „małej ojczyzny”. O literaturze kaszubskiej w ujęciu Andrzeja Bukowskiego i Zbigniewa Zielonki, [y:] A. Kuik-Kalinowska, D. Kalinowski, Od Smętka do Stolema. Wokół literatury Kaszub, Gdańsk-Słupsk, 2009, str. 11-27.

Preporučeni linkovi

Preuzeto iz „http://rastko.net/rastkopedija/index.php?title=Анджеј_Буковски&oldid=5300“