Antonji Abraham
Leksykon biograficzny środowiska kaszubskiego • Kashubian biographical lexicon
Pisac članka: Dušan-Vladislav Pažđerski
Zaglavlje
Biografija
Delatnik kaš. društvenog pokreta, osnivač narodnih društava, budilac narodne svesti. Rodio se u Puckom srezu (sever Kašupske Zemlje). Svest o potrebi buđenja slovenske nacionalne svesti u Pruskoj stiče u roditeljskom domu i preuzima od katoličkih sveštenika u ranoj mladosti. Sa 16 godina putuje po kašupskim selima u potrazi za poslom, gde stiče sliku o teškom životu kašupskog seljaka, što ga podstiče na dalji društveno-politički rad. Pruske vlasti, u to vreme, otežavaju rad na širenju narodne svesti i zabranjuju javno korišćenje poljskog jezika (o kašupskom nije bilo ni govora). A. je često kažnjavan za držanje vatrenih govora u odbranu interesa Kašuba i katoličke crkve. Do 1914. je pokrenuto oko 40 političkih procesa protiv njega. - A. je pokušavao da radi razne poslove, a do 1909. nalazi izvesnu ekonomsku stabilnost u poznatom letovalištu Sopot, ali, kako pritisak pruskih vlasti ne jenjava, seli se te iste godine u istorijsku gdanjsku četvrt Oliva. Zapošljava se kao predstavnik fabrike Singer, što mu omogućava da legalno putuje po Kašupskoj Zemlji, često peške, kolportuje štampu i knjige i organizuje narodne skupove. Na njegovu inicijativu u to vreme nastaje veliki broj narodnih društava u Kašupskoj Zemlji: u Pucku, Redi, Vejherovu, Gdinji itd. Kod Kašuba stiče veliku popularnost zbog svojih živopisnih govora koje drži na kaš. jeziku, pa ga često nazivaju i „kašupskim kraljem”. Njegovu plodnu delatnost prekida 1. sv. rat, a 1916. je poslat na francuski front, gde je ranjen. Po povratku 1918. godine radi kao čuvar u banci i nastavlja svoju političku delatnost, jer Pomorje postaje deo Poljske tek posle 1920. godine. Uključuje se u rad poljskog Potkomisarijata Vrhovnog narodnog saveta, koji ima tada za cilj da deluje u pravcu priključenja Pomorja i Kašupske Zemlje Poljskoj, suprotstavljajući se sve većoj nemačkoj propagandi koja je pokušava da dokaže da Kašubi žele da ostanu u novostvorenom Rajhu. Potkomisarijat šalje u Pariz najverovatnije 3 delegata (među kojima i Abrahama), sa zadatkom da predstavnicima velikih sila daju dokaze da Kašubi žele da se priključe Poljskoj. Kašupska delegacija sa velikim teškoćama stiže na odredište, a poljski predstavnici (na čelu sa poznatim pijanistom I. Paderevskim) joj omogućavaju da razgovaraju sa brojnim stranim delegacijama i stranim dopisništvima, što, između ostalog, doprinosi, pored brojnih drugih uticaja, do odluke da se pojas naseljen Kašubima, u zaleđu grada Gdanjska (Kašupska Zemlja), dodeli Poljskoj i Poljska izađe na more. - 1920. godine Abraham se seli u Gdinju, tada malo ribarsko naselje i turističku destinaciju. Tamo nastavlja svoju političku delatnost, primećujući da do ujedinjenja Kašupske Zemlje sa Poljskom ne dolazi bez problema. Poljske vlasti diskriminišu lokalno stanovništvo i na ključna mesta postavljaju uglavnom deseljenike iz drugih krajeva Poljske, koji ne shvataju kašupski mentalitet, njihovu prošlost i tradicije. Abrahama sve to jako pogađa i svoje sunarodnike nagovara da uče poljski jezik i da se obrazuju u novim okolnostima. Agitovao je da se u Gdinji izgradi nova poljska luka (jer je Gdanjsk faktički pripao Nemcima). - Godine 1922. dobija Orden poljskog preporoda, a sledeće godine umire. Sahranjen je na groblju u najstarijem delu Gdinje – Oksivju, uz počasti, a njegov pogreb se pretvorio u veliku narodnu manifestaciju, u kome učešće uzimaju brojni Kašubi iz svih delova Kašupske Zemlje i delegati iz Poljske. - Njegovim imenom su nazvane ulice gotovo u svakom gradiću Kašupske Zemlje, kao i u Gdanjsku, Gdinji i Sopotu. Poznati kaš. i pomorski pisac Augustin Necel u svom romanu Mašopi (Maszopi, 1958), opisuje na idealizovan način događaje iz života Abrahama i njegov boravak u Parizu. Kuća u kojoj je stanovao u Gdinji je puno godina predstavljala glavni izložbeni prostor gradskog muzeja, a u Pucku i Gdinji (na Kašupskom trgu) su mu podignuti monumentalni spomenici. Gdinjska filijala glavne kašupske organizacije – Kašupsko-pomorjanski saveza, dodeljuje prestižnu nagradu „Srebrna Abrahamova burmutica”, za istaknuto delovanje u interesu Kašupske Zemlje. - Abraham je kao dopisnik „Gdanjskih novina” ostavio na njenim stranicama niz agitacionih članaka u periodu između dva rata.
Dela
Literatura
- Abraham Antoni, [y:] A. Bukowski, Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, Warszawa, 1984, t. 1, str. 1.
- Abraham Antoni, [y:] T. Bolduan, Nowy bedeker kaszubski, Gdańsk, 1997, str. 9-12.
